Bị đơn phản tố kiện đòi lại tiền gốc lãi đã trả thừa được không?

Trong các vụ án tranh chấp hợp đồng vay tài sản, có những trường hợp nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả tiền vay và lãi vay. Tuy nhiên, quá trình đối chiếu lại có căn cứ xác định bị đơn đã trả tiền lãi nhiều hơn so với tiền lãi vay và sau khi dùng số tiền dư thanh toán khoản nợ gốc thì vẫn còn tiền thừa. Bị đơn phản tố kiện đòi lại tiền gốc lãi đã trả được không?

Chỉ có vợ hoặc chồng ký tặng cho, chuyển nhượng bất động sản thì hợp đồng có giá trị hay không?

1. Căn cứ xác định yêu cầu phản tố theo Bộ luật Tố tụng dân sự

Để một yêu cầu của bị đơn đưa ra trong quá trình giải quyết vụ án được coi là yêu cầu phản tố, nó phải thỏa mãn các điều kiện luật định. Cụ thể, khoản 2 Điều 200 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định yêu cầu phản tố của bị đơn đối với nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập được chấp nhận khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

• Yêu cầu phản tố để bù trừ nghĩa vụ với yêu cầu của nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập.

• Yêu cầu phản tố được chấp nhận dẫn đến loại trừ việc chấp nhận một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập.

• Giữa yêu cầu phản tố và yêu cầu của nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập có sự liên quan với nhau và nếu được giải quyết trong cùng một vụ án thì làm cho việc giải quyết vụ án được chính xác và nhanh hơn.

2. Hướng giải quyết của Tòa án theo Công văn 250/TANDTC-PC

Dựa trên các quy định tại Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự, nhằm thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật, Mục 36 Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao đã đưa ra hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể cho tình huống này.

Theo đó, việc bị đơn yêu cầu nguyên đơn hoàn trả lại phần tiền đã đóng dư (sau khi đã cấn trừ toàn bộ tiền nợ gốc và lãi) hoàn toàn thỏa mãn các điều kiện luật định. Công văn khẳng định rõ: yêu cầu của bị đơn là yêu cầu phản tố.

Về mặt giải quyết hậu quả pháp lý, để bảo vệ quyền lợi chính đáng của bị đơn và triệt để giải quyết tranh chấp trong cùng một vụ án, Tòa án buộc nguyên đơn phải trả cho bị đơn số tiền thừa mà bị đơn đã trả cho nguyên đơn.

Hỏi:

1. Yêu cầu đòi lại tiền thừa của bị đơn bị kiện đòi nợ có phải là yêu cầu phản tố không?

Đúng vậy. Theo hướng dẫn tại Mục 36 Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao, yêu cầu đòi lại số tiền thừa của bị đơn được xác định là yêu cầu phản tố.

2. Tòa án xử lý thế nào khi có căn cứ chứng minh bị đơn đã trả dư tiền nợ?

Căn cứ theo Mục 36 Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026, khi xét xử, Tòa án sẽ buộc nguyên đơn phải hoàn trả lại cho bị đơn số tiền thừa mà bị đơn đã thanh toán trước đó.

3. Điều kiện để Tòa án chấp nhận yêu cầu phản tố là gì?

Theo khoản 2 Điều 200 của Bộ luật Tố tụng dân sự, yêu cầu phản tố được chấp nhận nếu thuộc một trong các trường hợp: nhằm bù trừ nghĩa vụ; dẫn đến loại trừ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn; hoặc các yêu cầu có liên quan mật thiết với nhau giúp việc giải quyết vụ án chính xác, nhanh chóng hơn.

#LS BÌNH

#BÌNH MINH LEGAL HCMC